-
Wizytówką miasta i gminy Radomyśl Wielki jest rynek o imponujących wymiarach (bok 135 m). Jest jednym z największych rynków w tej części kraju. Został wyremontowany w 2010 roku. Zadbany, otoczony zielenią, ma charakter rekreacyjny, ale też jest miejscem pamięci o historii.W rynku znajduje się eksponat polskiego przemysłu lotniczego – samolot M-2, podarowany w 1972 r. przez Aeroklub Mielecki Zarządowi Miejskiemu ZMS w Radomyślu Wielkim. Jest to jeden z dwóch zachowanych tego typu samolotów. Prototyp opracowano i zbudowano w 1956 r. w zakładach PZL-WSK w Mielcu pod kierunkiem inż. Stanisława Jachyry przez pierwszych po wojnie absolwentów Wydziału Lotnictwa Politechniki Warszawskiej. Miał być przeznaczony do szkolenia pilotów, lecz radzieckie władze zakładu nie dopuściły go do seryjnej produkcji pod pretekstem wad silnika, a samolot miał bardzo dobre osiągi jak na polską myśl techniczną. W dniu 14 września 1998r. samolot stał się Pomnikiem Pilotów Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie wywodzących się z Ziemi Radomyskiej, o czym świadczą tablice na cokole.
Drugi prototyp samolotu M-2 został przekazany Państwowemu Przedszkolu w Mielcu – Osiedlu. Po pewnym okresie, osoby nie znające jego wartości muzealnej, przekazały go na złom do Krosna, gdzie został przetopiony na metal. W ten sposób samolot znajdujący się na rynku Radomyśla Wielkiego został jedynym, unikatowym egzemplarzem pierwszego po II wojnie światowej samolotu sportowego, wykonanego całkowicie z części metalowych.
Kościół pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego jest już trzecią świątynią zbudowaną od daty powstania miasta.
Konsekracja pierwszego kościoła p.w. Nawiedzenia NMP oraz Św. Mikołaja miała miejsce w 1602 roku. Był to budynek drewniany, który uległ zniszczeniu prawdopodobnie przez pożar.
W 1646 r. wydano kolejny akt lokacyjny parafii i nakładem Mikołaja Firleja zbudowano kolejny kościół pod poprzednim wezwaniem. Świątynia ta również spłonęła. Wówczas, staraniem ówczesnego właściciela dóbr radomyskich Eliasza Wodzickiego wzniesiono nową, murowana świątynię.
Jedna, umieszczona nad wejściem do świątyni, podaje rok 1784, który jest prawdopodobnie datą zakończenia budowy. Kolejna – w prezbiterium, po prawej stronie ołtarza głównego – podaje datę 3 października 1787 r. jako dzień konsekracji świątyni, natomiast tablica na zewnętrznej stronie prezbiterium informuje o wmurowaniu kamienia węgielnego 28 września 1778 r.
Kościółek pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego na Wólce Plebańskiej, znajduje się konkretnie przy ul. Rolnej, przy drodze do Pnia, a został zbudowany w 1873 roku jako świątynia wotywna za ustanie epidemii cholery, która nawiedziła region na przełomie lipca i sierpnia 1873r. Wcześniej, do 1800 r. w tym samym miejscu, istniał również kościółek pod tym samym wezwaniem, który prawdopodobnie służył parafii w czasie budowy nowego.
Dworek Kostórkiewiczów został wybudowany pod koniec XIX wieku. Kilka lat swego dzieciństwa spędził w nim Tadeusz Łomnicki (filmowy pan Wołodyjowski z Potopu), którego ojciec przed wojną był naczelnikiem radomyskiej poczty. Na fasadzie budynku wmurowano pamiątkową tablicę poświęconą osobie wybitnego aktora. W budynku tym mieścił się Urząd Pocztowy.
Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” od czasów II wojny światowej w budynku pod adresem Rynek 29 miało swoją siedzibę. Wybuch II wojny światowej przerwał działalność organizacji, jednak wiosną 1940 r. większość członków Sokoła znalazła się w podziemnej organizacji Związku Walki Zbrojnej- późniejszej Armii Krajowej. Budynek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” ze względu na zły stan techniczny został rozebrany na początku lat 90 XX wieku. Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej pojawiły się fundusze, które pozwoliły gminie Radomyśl Wielki w 2006 r. złożyć wniosek do Urzędu Marszałkowskiego na odbudowę budynku „Sokoła” wraz z budowa trasy turystyczno- rekreacyjnej. Projekt współfinansowany był ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i realizowany od kwietnia 2007 do maja 2008.
Odbudowany budynek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” o powierzchni użytkowej 546,11 m2 obejmuje min:
- ośrodek informacji turystycznej z kawiarenką internetową ( 47,16 m2)
- izbę tradycji (16,30 m2)
- salę wystawienniczo- konferencyjną (117,70 m2)
- bibliotekę (150,97 m2)
- salę prób (76,86 m2)
W krajobraz gminy Radomyśl Wielki wtopionych jest wiele przydrożnych kapliczek i krzyży, a każde z nich to osobna historia.
W Radomyślu Wielkim i okolicy należy wskazać chociaż na niektóre, może nie ze względu na okazałość, jak raczej na ich sens historyczny.
Wtopione w krajobraz, stanowią ciekawy przykład przydrożnej sztuki sakralnej.
- z początku XIX w. pochodzi kapliczka przy ul. Armii Krajowej 37. Zbudowana na planie prostokąta, z cegły, otynkowana. Na zewnątrz zwieńczona jest profilowanym gzymsem z zadaszeniem, posiada częściowo oszklone wejście i okna zamknięte półkoliście. Na dachu znajduje się wieżyczka na sygnaturkę w formie latarni zwieńczonej baniastym hełmem. Wewnątrz sklepienie kolebkowe, oraz zgodnie z tradycjami baroku, ołtarz z rzeźbą Matki Boskiej z Dzieciątkiem. W ołtarzu znajduje się też krucyfiks z gipsowym wizerunkiem Chrystusa i oleodruk Serca Jezusa.
- Kolejna kaplica jest kaplicą mszalną wzniesioną ok. 1900r. przy ul. Firleja 28 na parceli ss. Służebniczek Staromiejskich. Zbudowana również na planie prostokąta z trójbocznym zamknięciem. Okna wykonane ostrołukowo, szczyt schodkowy ze sterczynami sterczynami odcinkowo zamkniętymi wnękami; w zwieńczeniu kuty krzyż. Wewnątrz ołtarz utrzymany w stylu neogotyckim. Znajduje się w nim rzeźba św. Jana Nepomucena, a w jego zwieńczeniu umieszczono obrazek Serca Jezusa. Z drugiej połowy Xix. pochodzą dwie barwne litografie św. Julii i Leona umieszczone w ozdobnym, rzeźbionych ramach.
- również z drugiej połowy XIX. pochodzi kapliczka znajdująca się przy drodze do Dulczy Małej (ul. Kościuszki). Zbudowana na planie kwadratu, z cegły, otynkowana, kryta blachą. Forma zewnętrzna o podziałach ramowych z profilowanymi płycinami płyciznami gzymsem koronującym. Okna zamknięte ostrołukowo oprócz jednego okienka kolistego. Na dachu również wieżyczka na sygnaturkę w kształcie sześciobocznej latarni nakrytej daszkiem i ozdobnym kutym krzyżem; drugi krzyż umiejscowiony jest w zwieńczeniu szczytu. W środku na murowanej mensie znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej z drugiej połowy XIX. oraz dwie rzeźby nierozpoznanych świętych niewiast również pochodzące z tego czasu. Wnętrze utrzymane jest w tradycjach barokowych.
- Przy ul. Bocznej stoi pochodzący z drugiej połowy XIXw. drewniany krzyż. W 1976r. wymieniono jego konstrukcję, pozostawiając jednak pierwotną rzeźbę Chrystusa.
Wędrując po miejscowościach gminy można napotykać przydrożne krzyże, kapliczki oraz figurki i posągi.
Najstarszą parafią w gminie Radomyśl Wielki jest Parafia w Zgórsku, a pierwszy kościół p.w. Św. Mikołaja Biskupa został ufundowany przez Hetmana Wielkiego Koronnego
Mikołaja Mieleckiego w roku 1561, jego konsekracji dokonał w 1595 bp krakowski kard. Jerzy Radziwiłł. Parafia została tu erygowana 9 maja 1583 r. przez oficjała krakowskiego Stanisława Manieckiego. Pierwszym proboszczem był Łukasz z Rogoźna. Rektorem kościoła był wtedy ks. Adam Gulczewius z Mielżyna, diec. gnieźnieńska. Pierwszy kościół był drewniany, bogato uposażony. Według wizytacji z 1721r. w kościele było pięć ołtarzy. Na ołtarzu większym znajdowała się figura św. Mikołaja - biskupa, rzeźbiona w drewnie, malowana. Pozostałe ołtarze to: św. Anny, św. Małgorzaty, św. Krzyża i św. Antoniego.
W kościele były dwa konfesjonały na murowanej podstawie, częściowo złocone. Podłoga była częściowo z desek, częściowo z kamieni. Na chórze znajdowały się organy z ośmioma głosami. W chórze znajdowała się murowana kaplica, w której był obraz i ołtarz Matki Bożej Rózańcowej. Dach kościoła wykonany był z drewnianych gontów, a na nim wieżyczka z sygnaturką. Obecny kościół p.w. Św. Mikołaja Biskupa został zbudowany z drzewa modrzewiowego w 1781r. z fundacji Michała Ossolińskiego.
Jest to kościół późnobarokowy, drewniany, konstrukcji zrębowej, szalowany, kryty blachą, trzynawowy z węższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie, przy którym od północy (od końca XIX w.) znajduje się przybudówka zakrystyjna. Przy korpusie nawowym od południa i zachodu znajdują się dwie niewielkie kruchty Wnętrze korpusu nawowego podzielone jest słupami o charakterze kolumn z rzeźbionymi barokowymi kapitelami. Dachy siodłowe. Nad nawą znajduje się barokowa wieżyczka na sygnaturkę z latarnią.
Pod koniec II wojny światowej tutejszy kościół został przez wojska sowieckie zamieniony (przez pół roku) na wojskową kuźnię, ale mimo, że drewniany - nie spłonął. Trud odbudowy po wojnie podjął proboszcz ks. Kazimierz Dziurzycki a następnie od roku 1947 do 1980 ks. Bronisław Pałys. Kolejne lata to czas stopniowych remontów.
Cały kościół, jego wnętrze w latach 90-tych ubiegłego wieku zostało odnowione. Odnowiono polichromię ścian, wszystkie ołtarze oraz położono nową marmurową posadzkę. Pomalowano również elewację kościoła i odnowiono ogrodzenie. Większość prac konserwatorskich w tutejszym kościele wykonywała pracownia Andrzeja Kazberuka.
W prezbiterium jest strop płaski, ze skośnymi płaszczyznami po bokach. W nawie głównej pozorne sklepienie zwierciadlane; w bocznych – stropy płaskie ukośne. Na sklepieniu malowidła przedstawiające scenę Narodzenia Pana Jezusa, a nad prezbiterium scena Zmartwychwstania. Prezbiterium od nawy głównej oddziela tęcza, w której znajduje się krucyfiks barokowy z 2 poł. XVII w.
Polichromia wnętrza – figuralna i ornamentalna w tradycji późnobarokowej, którą w 1873r namalował Puszczyński. Odnowiona w 1951 przez Puchałę. W nawach bocznych polichromia częściowo rekonstruowana w latach 1952-53 przez Ludwika Czajkowskiego i Alfreda Żmudę. Od strony północnej nie komunikująca się z wnętrzem przeszklona przybudówka z ołtarzem.
W Radomyślu Wielkim w kierunku Dąbrówki Wisłockiej na tzw. „Kątach” znajduje się Kirkut oraz Pomnik Martyrologii Żydów wybudowany w 1987 r. Jest to miejsce upamiętnienia 500 Żydów z Radomyśla Wielkiego zamordowanych przez hitlerowców 19 lipca 1942 roku.
Pomnik powstał z inicjatywy prezesa Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Radomyskiej Jana Ziobronia. Na cmentarzu żydowskim, którym od 2013 r. zarządza Gmina Żydowska w Krakowie, zachowały się jeszcze macewy z XIX wieku. Jest to miejsce pamięci o historii Radomyśla Wielkiego.